 |
| sumber foto : @aikamichiru |
Aksara Sunda
Aksara Sunda nyaéta aksara nu dipaké ku urang Sunda pikeun
nuliskeun kecap-kecap dina basa Sunda. Hanjakal, aksara Sunda geus
ditinggalkeun ku masarakat sabab jaman kolonial nepi kamerdékaan, masarakat
diparéntah ninggalkeun aksara Sunda minangka idéntitas budaya Sunda. Ahirna,
aksara Sunda hampir geus teu dipaké ku masarakat jaman ayeuna.
Aksara Sunda diwangun ku opat bagéan, nyaéta aksara
ngalagena, aksara swara, angka, jeung rarangkén.
1. Aksara ngalagena
Aksara ngalagena (konsonan) jumlahna aya 23 siki, nyaéta 18
aksara tulén jeung lima aksara serepan. Sacara silabis, aksara ngalagena
ngandung sora vokal /a/. Aksara ngalagena di antara na waé nyaéta ka, ga, nga,
ca, ja, nya, ta, da, na, pa, ba, ma, ya, ra, la, wa, sa, ha, fa,qa, va, xa,
jeung za.
2. Aksara swara
Aksara swara dina basa Sunda nyaéta aksara anu sacara
silabis ngandung harkat sora vokal. Aksara swara aya tujuh jumlahna, nyaéta a,
i, u é, o, e, jeung eu.
3. Angka
Dina basa Sunda, angka oge aya aksarana. Jumlahna aksara
angka aya 10 siki, sarua jeung jumlah angka dina huruf Latén, nyaéta 0, 1, 2,
3, 4, 5, 6, 7, 8, jeung 9.
4. Rarangkén atawa pananda sora
Lambang vokalisasi aksara Sunda aya 13 siki. Disawang tina
tempat cicingna, rarangkén aya sababaraha rupa, nyaéta rarangken nu ditulis di
luhureun aksara, ditulis di handapeun aksara, jeung ditulis sajajar jeung
aksara.
Rarangkén dina Aksara Sunda
Rarangkén nyaéta pananda sora atawa vokalisasi dina aksara
Sunda. Pananda rarangkén bisa ngarobah, nambah, atawa ngaleungitkeun sora dina
aksara ngalagena (konsonan). Dina buku Aksara Sunda Kaganga dan Sistem Tata
Tulisnya karya Prof. Dr. H. Ayatrohaedi (2006), aya 13 rarangkén dina aksara
Sunda, nu dibagi-bagi deui dumasar kana cara nulisna jeung tempat cicingna. Aya
tanda vokal nu di luhur, di handap, sajajar, jeung dihijikeun kana aksara
swara. Pék titénan wawaran ieu di handap.
1. Rarangkén nu ditulis di luhureun aksara ngalagena
Rarangkén nu ditulis di luhureun aksara ngalagena aya lima siki, nyaéta:
- Panghulu, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /i/.
- Pamepet, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /e/.
- Paneuleung, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /eu/.
- Panglayar, gunana nambah konsonan /r/ kana aksara ngalagena.
- Panyecek, gunana nambah konsonan /ng/ kana aksara ngalagena.
2. Rarangkén nu ditulis di handapeun aksara ngalagena
Rarangkén nu ditulis di handapeun aksara ngalagena aya tilu siki, nyaéta:
- Panyuku, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /u/.
- Panyakra, nambah vokal aksara/ra/ kana aksara ngalagena.
- Panyiku, ngarobah vokal aksara/la/ kana aksara ngalagena.
3. Rarangkén nu ditulis sajajar jeung aksara ngalagena
Rarangkén nu ditulis sajajar jeung aksara ngalagena aya lima siki, nyaéta:
- Panéléng, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /é/.
- Panolong, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /o/.
- Pamingkal, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /+ya/.
- Pangwisad, ngarobah vokal aksara /a/ jadi /+h/.
- Pamaéh, ngaleungitkeun vokal /a/ dina aksara dasar (ngalagena).
4. Rarangkén nu ditulisna bisa dihijikeun jeung aksara swara
Rarangkén nu ditulisna bisa dihijikeun jeung aksara swara aya tilu siki,
nyaéta:
- Panglayar, nambahan /+r/ kana aksara swara.
- Panyecek, nambahan /+ng/ kana aksara swara.
- Pangwisad, nambahan /+h/ kana aksara swara.
0 Comment for "Aksara Sunda"